Deutsch 
English 
Français 
العربية 
Polikistik Over Sendromu Nedir?
Son yıllarda görülme oranı giderek artan, hem fizyolojik hem estetik birçok problemi beraberinde getiren hastalıklardan biri de polikistik over sendromudur (PCOS). Üreme çağındaki kadınların %5-10'unu etkileyen bu hastalık, yumurtlama bozukluğu oluşumuna yol açarak kısırlığa da zemin hazırlayabilir [1].
“ ”PCOS; tedavi edildiğinde yönetilebilir bir hormonal bozukluktur. Erken tanı, yaşam tarzı değişiklikleri ve kişiye özel tedavi ile hem belirtiler kontrol altına alınabilir hem de doğurganlık desteklenebilir.
Polikistik Over Sendromu Nedir?
Kadınlarda en sık görülen hormonal bozuklukların başında gelen polikistik over sendromu, yumurtalıklarda çok sayıda küçük ve iyi huylu kistin oluşmasıyla ortaya çıkan bir sağlık problemidir. Aslında adında kist geçse de yumurtalıklarda gerçek anlamda bir kist yoktur; çok fazla küçük yumurta oluşması sebebiyle yumurtlama düzeninin bozulduğu, adet sürecinin ağrılı ve zor geçtiği bir tabloyu karakterize eder [1].
Birçok farklı hastalığa da zemin hazırlayan PCOS, genetik faktörlerin de önemli olduğu bir sağlık sorunudur. Anovülatuvar kısırlık vakalarının %70-80'inden PCOS'un sorumlu olduğu tahmin edilmektedir [1].
Polikistik Over Sendromu Neden Olur?
PCOS'un tam olarak neden oluştuğu bilinmese de birçok faktörün bu hastalığın ortaya çıkmasında belirleyici olduğu bilinmektedir [2]:
- Genetik etkenler: Anne ya da kız kardeşte PCOS varsa kişide görülme olasılığı daha fazladır.
- İnsülin direnci: Fazla kilo, kanda insülin hormonu düzeyinin yükselmesine neden olur; buna bağlı olarak androjen hormonu sentezi de artar. PCOS'ta insülin direnci çok sık eşlik eder ve hastalığı ağırlaştırır.
- Hormonal dengesizlik: Vücuttaki cinsiyet hormonlarında yaşanan dengesizlik yumurtlama düzeninin bozulmasına yol açabilir.
Polikistik Over Sendromunun Belirtileri Nelerdir?
PCOS belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterse de en sık görülenler şunlardır [1, 2]:
- Adet düzeninde bozulma, adet görememe
- Adet dönemleri arasındaki sürenin uzaması
- Vücutta tüylenme (hirsutizm)
- Kilo artışı ve bel çevresinde yağlanma
- Kısırlık ve tekrarlayan düşükler
- Yüz, göğüs ve sırt bölgesinde sivilce artışı
- Erkek tipi saç dökülme
- Kan basıncında yükseklik
- Horlama ve uyku apnesi
- Rahim içi duvar kalınlaşması ve uzun vadede rahim kanseri riski
Polikistik over sendromu olan kişilerin çocuk sahibi olup olamayacağı hakkında bilgi almak için polikistik over sendromu olan kişiler çocuk sahibi olabilir mi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Polikistik Over Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?
PCOS tanısı için uluslararası kılavuzlar Rotterdam kriterlerini esas almaktadır: aşağıdaki üç özellikten en az ikisinin bulunması gerekir [1]:
- Oligoovülasyon veya anovülasyon (düzensiz ya da hiç yumurtlama olmaması)
- Klinik ve/veya biyokimyasal hiperandrojenizm (artmış androjen belirtileri)
- Ultrasonografide polikistik over görünümü
Tanı için hastanın detaylı öyküsü alınır, klinik bulgular ve ultrason ile değerlendirme yapılır. Hormon testleri (FSH, LH, androjenler, insülin, tiroid) tanıyı destekler.
Polikistik Over Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
PCOS tedavisi; hastalığın seyri, kişinin yaşı, belirtileri ve hedeflerine göre bireyselleştirilir. 2023 Uluslararası PCOS Kılavuzu'na göre tedavi basamakları şu şekildedir [2]:
- Yaşam tarzı değişikliği (1. basamak): Kilolu hastalarda beslenme düzenleme ve egzersiz birincil tercih; vücut ağırlığının %5-10'unun kaybedilmesi hormonal dengeyi olumlu etkiler.
- İlaç tedavisi: Hormonal bozukluk söz konusuysa doğum kontrol hapları veya adet düzenleyici ilaçlar; androjen fazlalığı için antiandrojen ilaçlar; insülin direnci için metformin.
- Ovülasyon indüksiyonu (doğurganlık hedefi varsa): Letrozol birinci basamak tercih; klomifen + metformin kombinasyonu da seçenek.
- Laparoskopik over cerrahisi (drilling): İlaç tedavisine yanıt vermeyen vakalarda yumurtalık fonksiyonunu desteklemek amacıyla uygulanabilir.
Kısırlık tedavi yöntemleri hakkında detaylı bilgi almak için kısırlık tedavi yöntemleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
PCOS kalıcı bir hastalık mıdır?
PCOS kronik bir durumdur; ancak belirtiler doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Kilo kaybı, düzenli egzersiz ve ilaç tedavisiyle adet düzeni yeniden sağlanabilir, hormonal denge iyileştirilebilir.
PCOS olan biri gebe kalabilir mi?
Evet. PCOS'lu kadınların hamile kalması mümkündür. Yaşam tarzı değişikliği, ovülasyon indüksiyonu ilaçları ve gerekirse tüp bebek tedavisiyle başarılı gebelik oranlarına ulaşılabilir. PCOS, anovülatuvar kısırlığın en sık nedenidir ancak büyük çoğunluğu tedaviye yanıt verir.
PCOS teşhisi için hangi testler yapılmalıdır?
Tanı için transvajinal ultrason, FSH, LH, serbest androjen, insülin açlık, tiroid ve tam kan sayımı testleri yapılır. Rotterdam kriterlerine göre üç bulgudan en az ikisi saptandığında tanı konulur.
PCOS diyabetle bağlantılı mıdır?
Evet. PCOS'ta insülin direnci çok sık görülür ve uzun vadede tip 2 diyabet, gestasyonel diyabet ve kardiyovasküler hastalık riski artabilir. Bu nedenle PCOS tanısı konulan hastalarda metabolik izleme de önerilmektedir.
Kilo vermek PCOS belirtilerini gerçekten iyileştirir mi?
Evet. Kilolu PCOS hastalarında vücut ağırlığının %5-10'unun kaybedilmesi; insülin direncini azaltır, androjen düzeylerini düşürür ve adet düzenini destekler. Bu nedenle uluslararası kılavuzlar kilo kaybını birincil basamak tedavi olarak önermektedir.
Referanslar
- Thessaloniki ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop Group. (2008). Consensus on infertility treatment related to PCOS. Fertility and Sterility, 89(3), 505–522. PubMed PMID: 18243179. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18243179/)
- Teede, H. J., et al. (2023). Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of PCOS. ASRM / ESHRE. (https://www.asrm.org)