Dış gebelik nedir, neden olur?

Bir kadının hayatının en özel dönemlerinden biri de hamilelik sürecidir. Ancak hamilelik normal ve sağlıklı bir şekilde ilerlemez ve döllenmiş yumurta rahmin dışında büyümeye başlarsa müdahale edilmezse hayati risklere yol açabilmektedir. Tüm ektopik gebeliklerin %90'dan fazlası fallop tüplerinde yerleşmektedir [1].

Dış Gebelik Nedir?

Hamilelik süreci, yumurtanın döllenmesi ile başlayan bir dönemdir. Normal durumlarda döllenmiş yumurta rahmin iç yüzeyine yerleşir. Dış gebelik (ektopik gebelik) söz konusu olduğunda ise yumurta uterusun ana boşluğunun dışında — çoğunlukla tüplerde — yerleşip burada büyümeye başlar [1].

Ektopik gebelik olarak da adlandırılan bu durumda döllenmiş yumurta rahim dışında yaşama şansı bulamaz ve hamilelik başarıya ulaşmaz. Üstelik büyüyen doku tedavi edilmezse tüpün yırtılmasına ve hayati tehlikeli iç kanamalara yol açabilir [2].

Dış Gebelik Neden Olur?

Ektopik gebelik çoğu zaman fallop tüplerinin biçimsiz, iltihaplı ya da deforme olmasından kaynaklanır. Önceki tüp gebeliği ve tüp patolojisi, en önemli risk faktörleri arasındadır [2]. Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Bel soğukluğu veya klamidya gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (pelvik inflamatuar hastalık)
• Daha önce tüplerle ilgili bir operasyon geçirmiş olmak
• Önceden dış gebelik yaşamış olmak
• Hormonal dengesizlikler veya döllenmiş yumurtanın anormal gelişimi
• Tüp bebek ya da benzer doğurganlık tedavileri
• Tüp ligasyonu işlemi sonrasında
• Sigara kullanımı

Önemli bir not: Dış gebelik yaşayan kadınların yaklaşık yarısında bilinen bir risk faktörü bulunmamaktadır [1].

Dış gebelik ameliyatı hakkında detaylı bilgi almak için dış gebelik ameliyatı nedir, nasıl uygulanır sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Dış Gebelik Belirtileri Nelerdir?

Normal şartlarda dış gebelik belli bir süre belirti vermez; bazı kadınlar ise hamileliğin erken semptomlarını yaşamaya başlar. Gebelik testi pozitif çıkar; ancak döllenmiş yumurta rahmin dışında büyüdükçe belirtiler kendini göstermeye başlar [1]:

• Memede hassasiyet
• Adet süresinin gecikmesi
• Bulantı, kusma
• Pelvik ağrı (özellikle karının bir tarafında)
• Vajinal kanama
• Baş dönmesi ve bayılma
• Karın içindeki basıncın artması
• Sindirim sisteminde bozukluklar

Acil başvuru gerektiren belirtiler: Fallop tüpünün yırtılması durumunda ani ve şiddetli karın ağrısı, omuz ağrısı, ciddi vajinal kanama ve şok gelişebilir. Bu durum tıbbi bir acil olup derhal müdahale gerektirir [1].

Dış Gebelik Nasıl Tedavi Edilir?

Güncel tedavi standardı; beta-HCG düzeyi, hastanın hemodinamik durumu ve tüpün yırtılma riskine göre belirlenir [2]:

• Metotreksat (ilaç tedavisi): Hemodinamik olarak stabil, tüpü yırtılmamış, erken evrede tespit edilen vakalarda tercih edilen birinci seçenektir. Hücrelerin büyümesi durdurulur ve büyümüş hücreler nötralize edilir.
• Laparoskopik cerrahi: Beta-HCG seviyesi yüksek çıkarsa ya da medikal tedavi başarısız olursa göbeğe yakın küçük bir kesiden laparoskop ile bölge incelenir. Fallop tüpleri hasar almışsa tamir edilebilir; ancak hasar çok büyük boyuttaysa tüpün çıkarılması (salpingektomi) gerekir.
• Açık cerrahi (laparotomi): Tüp yırtılmış, batın içi kanama fazlalaşmış veya hastanın genel durumu kötüyse acil açık ameliyat uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Referanslar

1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Ectopic Pregnancy. ACOG Practice Bulletin No. 193. PubMed PMID: 29470343. (https://www.acog.org/womens-health/faqs/ectopic-pregnancy)
2. Mullany, K., et al. (2023). Overview of ectopic pregnancy diagnosis, management, and innovation. Women's Health, 19. PMC10071153. PubMed PMID: 36999281. (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10071153/)