29 May 2025

Adet Düzensizliği Nedir, Neden Olur?

1092 görüntülenme 5 dk okuma

Kategoriler: Jinekoloji

Sağlıklı her kadın, ortalama 24-38 günde bir adet kanaması yaşar. Kadın üreme sistemini kontrol eden hormonların etkisiyle rahmin iç yüzeyini meydana getiren endometrium tabakası kalınlaşarak kan damarları açısından oldukça zengin bir hal alır; olası bir gebelik durumuna hazırlık için de dönemin sonunda dökülür. Bu dökülmeler menstruasyona, yani regl kanamalarına sebep olur [1].

Normal adet döngüsü 24-38 gün arasında, 2-7 gün süren ve 5-80 mL kan kaybı ile seyreden bir döngüdür. Sıklık, süre, düzenlilik veya kanama hacmindeki herhangi bir sapma Anormal Uterin Kanama (AUK) olarak tanımlanır [1]. Araştırmalar, üreme çağındaki kadınların üçte birinin yaşamlarının bir döneminde adet düzensizliği yaşadığını ortaya koymaktadır [1].

Adet Düzensizliği Neden Olur?

Uluslararası Kadın Hastalıkları ve Doğum Federasyonu (FIGO), anormal uterin kanamanın nedenlerini PALM-COEIN sınıflamasıyla iki ana gruba ayırmaktadır [2]:

Yapısal nedenler (PALM): Polip, adenomiyozis, miyom (leiomiyom), malignite ve endometrial hiperplazi

Yapısal olmayan nedenler (COEIN): Koagülopati, ovulatuar disfonksiyon, endometrial sorunlar, iatrojenik (ilaç kaynaklı) nedenler

Bunlara ek olarak adet düzensizliğine yol açan diğer risk faktörleri şunlardır:

Kistler ve miyomlar
Endometrial veya servikal polip
Bazı hormon ilaçları
Yumurtlama eksikliği veya ovulasyon bozuklukları
Enfeksiyonel durumlar
Östrojen hormonuna bağlı gelişen sorunlar
Tiroid hormonunun yetersiz salgılanması
Diyabet ve kronik hastalıklar
Ağır egzersiz ve dengesiz beslenme
Hızlı kilo alıp verme
Stres

Adet düzensizliği ve hormonal değerlendirme için Jinekoloji sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Adet Düzensizliğinin Çeşitleri Nelerdir?

Adet düzensizlikleri ortaya çıkma nedenine ve kanama örüntüsüne göre farklı isimlerle sınıflandırılır [1, 2]:

Hipermenore: Kanama miktarının normalden fazla olması (>80 mL)
Hipomenore: Kanama miktarının normalden az olması
Menoraji (Ağır Menstrual Kanama): Adet süresinin normalden fazla uzaması veya aşırı kanama
Menometroraji: Düzensiz aralıklarla görülen fazla miktarda kanama
Metroraji: Adet kanamasının düzensiz aralıklarla oluşması (ara kanama)
Oligomenore: İki adet döngüsünün 35 günden fazla olması
Polimenore: İki adet döngüsünün 21 günden daha az olması
Amenore: Adet kanamasının hiç görülmemesi

Adet Düzensizliğinin Belirtileri Nelerdir?

Çok şiddetli kanama (pad/tampon saatte değiştirme ihtiyacı)
Baş dönmesi, mide bulantısı, kusma
Sürekli yorgun ve halsiz hissetme
Sık adet görme veya çok uzun süre adet görememe
Reglin 2 günden az, 8 günden fazla sürmesi
Şiddetli ağrı ve kramp
Adet döngüsünün 21 günden az veya 35 günden çok sürmesi

Adet Düzensizliği Tedavi Edilebilir Mi?

Adet düzensizliği tek başına bir hastalık olarak tanımlanmaz; çoğu zaman başka bir sorunu temsil eder. Bu nedenle tedavinin temeli altta yatan nedenin saptanmasıdır [1]. Tedavi seçenekleri şunlardır:

Hormonal nedenler: Hormonal dengeleyici ilaçlar veya hormon replasman tedavisi
Miyomlar: Kişinin yaşı ve çocuk sahibi olma planına göre miyomektomi veya histerektomi
Organik hastalık: Rahim içinin histeroskopik incelemesi ve patolojik alanın temizlenmesi
Yaşam tarzı kaynaklı: Beslenme düzenlenmesi, stres yönetimi, egzersiz programı optimizasyonu

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kaç günde bir görülen adet döngüsü normaldir?

FIGO kılavuzlarına göre normal adet döngüsü 24-38 gün arasında, 2-7 gün süren ve 5-80 mL kan kaybı ile seyreden bir döngüdür. Bu parametrelerin dışına çıkan her durum değerlendirme gerektirir.

Stres adet düzensizliğine yol açabilir mi?

Evet. Kronik stres; kortizol düzeylerini yükselterek hipotalamus-hipofiz-over eksenini bozabilir ve ovülasyonu sekteye uğratabilir. Bu durum gecikmeli, erken veya atlanan regllerle kendini gösterebilir. Stres yönetimi tedavinin önemli bir parçasıdır.

Adet düzensizliği kısırlığa yol açar mı?

Bazı durumlarda evet. Ovulatuar disfonksiyon, PCOS veya yapısal sorunlar (miyom, polip) hem adet düzensizliğine hem de kısırlığa neden olabilir. Altta yatan nedenin tedavisi gebelik şansını artırabilir.

Ergenlikte adet düzensizliği normal midir?

İlk 1-2 yılda görülen hafif düzensizlikler eksen olgunlaşması nedeniyle normal kabul edilebilir. Ancak kronikleşen, çok şiddetli veya çok uzun süren kanamalar mutlaka değerlendirilmelidir.

Hangi durumlarda hemen doktora başvurulmalıdır?

Saatte tampon/ped değişimini gerektirecek şiddetli kanama, 3 ay veya daha uzun süre adet görememe, cinsel ilişki sonrası kanama, menopoz sonrası kanama ve şiddetli krampların eşlik ettiği düzensizlikler için gecikmeden jinekoloji muayenesine başvurulmalıdır.

Referanslar

Wouk, N. & Helton, M. (2019). Abnormal Uterine Bleeding in Premenopausal Women. American Family Physician, 99(7), 435–443. PubMed PMID: 30932448. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30932448/)
Munro, M. G., Critchley, H. O. D., & Fraser, I. S. (2023). Contemporary evaluation of women and girls with abnormal uterine bleeding: FIGO Systems 1 and 2. PMC10952771. (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10952771/)