Rahim kanseri nedir, nasıl tedavi edilir?

Erken dönemde tespit edilen kadın hastalıklarının başında görülen rahim kanseri (endometrial kanser), oldukça sık rastlanılan sağlık problemlerinden biridir. Tedaviye erken başlanıldığı takdirde başarı şansının çok yüksek olduğu bu hastalık, tüm kadın kanserleri arasında meme, akciğer ve barsak kanserlerinden sonra 4. sırada gelir [1]. Vakaların yaklaşık %80'i tanı anında uterusa sınırlıdır ve bu erken evrede teşhis başarılı tedavinin önünü açar [2].

“ ”

Menopoz sonrası her vajinal kanama bir uyarı işaretidir. Erken başvuru, rahim kanserinin en tedavi edilebilir evresinde yakalanmasını sağlar.

Rahim Kanseri Nedir?

Rahmin içinde düzenli şekilde kalınlaşıp zamanı geldiğinde regl olarak dökülen endometrium dokusundaki hücrelerin kontrolsüz büyüyüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kanser türüne rahim kanseri (endometrial kanser) denir. Çoğu zaman 50 yaşın üzerindeki, özellikle 60-70 yaş arasındaki kadınlarda görülen rahim kanseri, üreme çağındaki kadınlarda da gözlemlenebilir [1].

Endometrial kanser; düzenli jinekolojik takip, risk faktörlerinin kontrol altında tutulması ve belirtilerin erken fark edilmesiyle büyük ölçüde yönetilebilir bir kanser türüdür.

Rahim Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?

Rahim kanseri riski büyük ölçüde östrojenin progesteron dengelemesi olmaksızın endometriyuma etki etmesiyle ilgilidir. ESMO Klinik Uygulama Kılavuzu'na göre obezite, rahim kanseri riskini belirgin biçimde artıran başlıca faktörlerden biridir; VKİ >30 olan kadınlarda risk %273 oranında yükseldiği bildirilmiştir [2]. Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Erken veya geç yaşta regl sürecinin başlaması
• Geç menopoza girmek
• Menstrüasyon görülen sürenin uzun olması
• Ovülasyon düzensizliği
• Hiç gebe kalmamış olmak (nulliparite)
• Obezite ve yüksek kilo
• Yağlı diyetler
• Diyabet ve hipertansiyon
• Over tümörleri
• Aile öyküsünde rahim kanserinin bulunması
• Herediter Nonpolipozis Kolorektal Kanser (Lynch Sendromu — DNA tamir geninde bozukluk)

Erken teşhisin çok hayati olduğu rahim kanseri, vücuttaki östrojen seviyesi ile doğrudan ilgili olduğundan östrojen seviyesi arttıkça bu hastalığa yakalanma riski de aynı oranda artar [1].

Rahim kanserinin erken teşhisinde kritik rol oynayan smear testi hakkında bilgi almak için smear testi nedir ? sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Rahim Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Rahim kanseri daha çok menopoz sonrası ortaya çıktığı için aşağıdaki belirtiler çok daha ayırt edici bir etkiye sahiptir ve erken teşhis şansını artırır. En yaygın belirti vajinal kanamadır; menopoz sonrası her kanama mutlaka araştırılmalıdır [1]:

• Vajinal kanamalar (menopoz sonrası her kanama anormal kabul edilir)
• Vajinal akıntılar (koyu renkli, kokulu)
• Adet gören kadınlarda iki regl öncesi beklenmedik kanamalar
• Menopoza girmiş kadınlarda adet kanamaları
• Adet süresinin normalden çok daha uzun olması
• Ağrılı cinsel ilişki
• Pelvik ağrı
• İştahsızlık ve kilo kaybı

Rahim Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Hastalığın teşhisinde ilk adım fiziksel ve pelvik muayenedir; ardından bazı tetkikler yapılarak kesin tanı için veri elde edilir. Tüm güncel kılavuzlar (NCCN, ACOG, ESMO) başlangıç değerlendirmesinde transvajinal ultrason ve endometriyal biyopsiyi temel tanı araçları olarak önermektedir [3].

Rahmin duvar kalınlığı ya da olası anormalliklerin belirlenmesi için ultrason görüntülemesi yapılır. Endometrial biyopsi ise kesin tanı koymak için rahmin içinden doku örneği alınmasıdır. Biyopsinin yeterli gelmediği durumlarda küretaj ile rahim içindeki doku kazınır ve örnek alınır. Tümörün büyüklüğü ve yeri ile ilgili detaylı bilgi alınmak istendiğinde bilgisayarlı tomografi ve MR tercih edilir.

Rahim Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Kanserin evresi, çeşidi, hastanın sağlık durumu ve çocuk beklentisi gibi parametreler doğrultusunda bir tedavi protokolü hazırlanır. Tedavinin temelinde cerrahi operasyonlar yer almakla birlikte kemoterapi ve radyoterapi de uygulanır [3].

Cerrahi tedavide rahim, yumurtalık ve tüpler çıkarılır; bunlara ek olarak lenf nodları da temizlenir. Tüm güncel kılavuzlar, uygun adaylarda minimal invazif yaklaşımı (laparoskopi veya robotik cerrahi) önermektedir çünkü bu yöntemler postoperatif komplikasyon riskini azaltmakta ve hastanede kalış süresini kısaltmaktadır [3]. Ameliyat sonrasında kanserli hücrelerin yayılma riski varsa kemoterapi uygulanır. Cerrahi müdahale sonrası kanserin tekrarlama riski varsa tedavi radyoterapi ile desteklenir. Tüm bunlara ek olarak yüksek dozlarda progesteron hormonu verilerek hastanın sağlığına kavuşması hedeflenir.

HPV aşısı ve korunma yöntemleri hakkında detaylı bilgi almak için HPV tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

• ❓
  Rahim kanseri erken evrede tedavi edilebilir mi?

  Evet. Vakaların yaklaşık %80'i uterusa sınırlı erken evrede tanı almaktadır. Bu evrede 5 yıllık sağkalım oranı %95'e kadar çıkmaktadır. Bu nedenle menopoz sonrası her anormal kanama mutlaka hekime bildirilerek araştırılmalıdır.

• ❓
  Rahim kanseri taraması var mı?

  Asemptomatik kadınlar için standart bir tarama testi önerilmemektedir. Ancak yüksek risk taşıyan kadınlar (Lynch sendromu, obezite, uzun süreli östrojen maruziyeti) düzenli jinekolog takibinde olmalıdır. Belirtilerin ortaya çıkmasıyla erken başvuru en etkili stratejidir.

• ❓
  Obezite rahim kanseri riskini ne kadar artırır?

  ESMO kılavuzuna göre VKİ 30'un üzerinde olan kadınlarda rahim kanseri riski %273 oranında artmaktadır. Bunun başlıca nedeni yağ dokusunun fazla östrojen üretmesi ve endometriyumu uyarmasıdır. Sağlıklı kilo ile riskin önemli ölçüde düştüğü bilinmektedir.

• ❓
  Rahim kanseri tedavisinde rahim her zaman alınmak zorunda mı?

  Standart tedavi total histerektomi olmakla birlikte, fertilite korunumu isteyen genç hastalarda belirli koşullar altında hormon tedavisi ile cerrahi dışı seçenekler değerlendirilebilir. Bu karar mutlaka jinekolojik onkoloji uzmanı eşliğinde bireyselleştirilmelidir.

• ❓
  Lynch sendromu rahim kanseri riskini etkiler mi?

  Evet. Lynch sendromu (Herediter Nonpolipozis Kolorektal Kanser), DNA tamir genlerindeki mutasyonla ilişkilidir ve hem kolorektal hem de endometrial kanser riskini belirgin ölçüde artırır. Bu genetik riski taşıyan kadınların daha sık ve kapsamlı jinekolog takibine alınması önerilir.

Referanslar

1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Endometrial Cancer. (https://www.acog.org/womens-health/faqs/endometrial-cancer)
2. Oaknin, A., et al. (2022). Endometrial cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Annals of Oncology, 33(9), 860–877. (https://www.annalsofoncology.org/article/S0923-7534(22)01207-8/fulltext)
3. Drakopoulos, P., et al. (2024). Management of Endometrial Cancer: A Comparative Review of Guidelines. PMC11545286. (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11545286/)