Aşılama

Korunmasız ve düzenli cinsel ilişkiye rağmen bir yıl içerisinde doğal yollarla gebelik elde edilememesi durumu, infertilite (kısırlık) olarak tanımlanır. Bu noktada çiftler için yardımcı üreme teknikleri devreye girmektedir. Yardımcı üreme yöntemleri planlanmadan önce, hem kadın hem de erkek aday detaylı bir şekilde değerlendirilir, kısırlığa neden olabilecek faktörler araştırılır ve elde edilen bulgular doğrultusunda çift için en uygun tedavi yöntemi belirlenir.

Aşılama tedavisi, yardımcı üreme teknikleri arasında en sık tercih edilen ve en basit uygulamalardan biridir. Özellikle belirli kriterleri karşılayan çiftlerde, doğal gebelik şansını artırmak amacıyla uygulanmaktadır.

Aşılama (IUI) Tedavisi Nedir?

Aşılama tedavisi, erkekten alınan sperm hücrelerinin laboratuvar ortamında özel işlemlerden geçirilerek hazırlanması ve en kaliteli, hareketli spermlerin seçilmesi esasına dayanır. Hazırlanan bu spermler, ince ve yumuşak bir kateter yardımıyla rahim içerisine transfer edilir.

Bu yöntemle spermlerin rahim ağzı engelini aşması sağlanır ve yumurtaya ulaşma mesafesi kısaltılarak döllenme ihtimali artırılır. Aşılama işlemi için anne adayının fallop tüplerinde ciddi bir problem olmaması gerekmektedir. En azından tüplerden birinin açık olması, tedavinin uygulanabilmesi açısından büyük önem taşır.

Eğer her iki tüp de kapalıysa ya da ileri derecede hasarlıysa, aşılama yerine doğrudan tüp bebek tedavisi tercih edilmelidir.

Aşılama Tedavisi Kaç Gün Sürer?

Aşılama tedavisi genellikle yaklaşık 15 günlük bir süreci kapsar. Bu süreç, kadının adet döngüsüne göre planlanır ve tedaviye genellikle adetin ikinci ya da üçüncü gününde başlanır.

Erkek adayın bu süreçte merkeze yalnızca bir kez gelmesi yeterlidir. Sperm örneği işlem günü alınır ve laboratuvar ortamında hazırlanır. Anne adayının ise yumurtalıkların gelişiminin takip edilmesi amacıyla birkaç kez ultrason kontrolüne gelmesi gerekebilir.

Aşılama Süreci Nasıl İlerler?

Aşılama tedavisinin ilk aşamasında, anne adayına adetin 2. veya 3. gününde transvajinal ultrason yapılır. Bu ultrason ile yumurtalıklar detaylı olarak incelenir. Yumurtalıklarda kist, enfeksiyon ya da tedaviye engel olabilecek herhangi bir sorun yoksa, yumurtalıkların uyarılması aşamasına geçilir.

Yumurtalıklar, doktorun uygun gördüğü iğne ya da ağızdan alınan ilaçlarla uyarılır. Bu süreçte yumurtaların gelişimi düzenli ultrason kontrolleriyle takip edilir. Amaç, sağlıklı ve yeterli büyüklükte bir ya da birden fazla yumurta elde etmektir.

Foliküller belirli bir olgunluğa ulaştığında, yumurtlamayı başlatmak amacıyla çatlatma iğnesi uygulanır. Çatlatma iğnesinden yaklaşık 36 saat sonra aşılama işlemi gerçekleştirilir.

Erkekten alınan sperm örneği laboratuvarda hazırlanır ve seçilen kaliteli spermler, ince bir kateter yardımıyla rahim içine bırakılır. İşlem anestezi gerektirmez, ağrısızdır ve ortalama 10-15 dakika içerisinde tamamlanır.

Aşılama sonrası hasta yaklaşık 15 dakika dinlendirilir. Ardından günlük yaşamına rahatlıkla dönebilir. İşlem sonrasında uzun süreli yatak istirahati gerekli değildir.

Aşılamadan yaklaşık 12-14 gün sonra gebelik testi yapılarak tedavinin sonucu değerlendirilir.

Aşılama Tedavisi Kimler İçin Uygundur?

Aşılama yöntemi her infertil çift için uygun değildir. Tedavinin uygulanabilirliğine, doktor tarafından yapılan detaylı muayene ve tetkikler sonrasında karar verilir.

Aşılama tedavisi genellikle şu durumlarda tercih edilebilir:

• Hafif derecede sperm sayısı veya hareket problemi olan erkeklerde
• Yumurtlama sorunu yaşayan kadınlarda
• Açıklanamayan infertilite durumlarında
• Erken evre endometriozis (çikolata kisti) olgularında
• Rahim ağzı problemlerine bağlı gebelik elde edilemeyen durumlarda

Kısırlık nedenine bağlı olarak genellikle en fazla 2-3 aşılama denemesi önerilir. Bu denemelerden sonuç alınamaması durumunda, çiftler tüp bebek tedavisine yönlendirilir.

Aşılama Tedavisinin Başarı Oranı Nedir?

Aşılama tedavisinin başarı oranı birçok faktöre bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Kadının yaşı, yumurta kalitesi, sperm sayısı ve hareketliliği, tüplerin durumu ve infertilite süresi bu faktörler arasında yer alır.

Genel olarak aşılama tedavisinin başarı oranı %10 ile %30 arasında değişmektedir. Rahim içine transfer edilen hareketli sperm sayısının 10 milyonun üzerinde olması, başarı şansını artıran önemli bir etkendir.

Her bir aşılama denemesi için başarı oranı ayrı ayrı değerlendirilir. Üç aşılama denemesinden sonra gebelik elde edilememesi durumunda tüp bebek tedavisine geçilmesi önerilir. Ancak bazı özel durumlarda ve doktorun uygun görmesi halinde, aşılama tedavisi 5-6 denemeye kadar uzatılabilir.

Aşılama mı Tüp Bebek mi?

Aşılama tedavisi, daha basit, daha ekonomik ve vücuda daha az müdahale içeren bir yöntemdir. Ancak her çift için yeterli olmayabilir. Özellikle ileri yaş, ciddi sperm problemleri veya tüplerin kapalı olduğu durumlarda doğrudan tüp bebek tedavisi tercih edilmelidir.

Bu nedenle en doğru yönlendirme, çiftin tüm tıbbi verileri değerlendirildikten sonra, tüp bebek ve infertilite uzmanı tarafından yapılmalıdır.