Deutsch 
English 
Français 
العربية 
Dış gebelik ameliyatı nedir, nasıl uygulanır?
Normal şartlarda gebeliğin olabilmesi için döllenmiş yumurtanın rahmin içindeki dokulara tutunması gerekir. Ancak söz konusu dış gebelik olduğunda döllenmiş yumurta rahim içinde değil, rahmin dışında — en sık fallop tüplerinde — tutunup burada gelişmeye başlar. Tüm ektopik gebeliklerin %90'dan fazlası fallop tüpünde yer alır [1].
Anormal olarak kabul edilen bu gebelik türü, hayati tehlikelere yol açacak kanamalara neden olacağından mutlaka sonlandırılması gerekir. Erken tanı konulması ve hızlıca tedavi edilmesi, annenin geleceğe yönelik doğurganlığının korunması açısından kritik önem taşır [2].
Dış Gebelik Neden Olur?
Daha önce dış gebelik yaşamış olmak, tüp patolojisi ve yardımcı üreme tedavileri en önemli risk faktörleri arasında yer alır [2]. Başlıca nedenler şunlardır [1, 2]:
- Genetik ve doğumsal anomaliler
- Fallop tüplerinin şekil ve konumunu etkileyen enfeksiyonlar
- Fallop tüplerinin cerrahi operasyonlar sırasında deforme olması
- Hormonal düzensizlikler
- Daha önce dış gebelik yaşamış olmak
- Pelvik inflamatuar hastalık (PID) öyküsü
- Çikolata kisti (endometriozis)
- Tüp bağlama işlemine rağmen yaşanan gebelik
- Sigara kullanımı
Önemli bir not: Dış gebelik yaşayan kadınların yaklaşık yarısında bilinen bir risk faktörü bulunmamaktadır [1].
Dış Gebelik Belirtileri Nelerdir?
Dış gebeliğin belirtileri, normal hamilelik sürecindeki belirtilerle benzerlik gösterir. Kişide bulantı ve göğüs hassasiyeti görülür. Bu belirtilere baş dönmesi ve koku hassasiyeti de eşlik eder. Ayırt edici olan belirtiler ise karnın bir tarafında şiddetli ağrı ve vajinal kanamalardır. Fallop tüpünün yırtılması durumunda ani şiddetli ağrı, omuz ağrısı ve hemodinamik instabilite gelişebilir; bu tıbbi bir acil durumdur [1].
Dış gebelik nedir, neden olur hakkında detaylı bilgi almak için dış gebelik nedir, neden olur sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Dış Gebelik Nasıl Teşhis Edilir?
Dış gebeliğin tanısında güncel standart; transvajinal ultrason ile seri beta-HCG kan testi kombinasyonudur [2]. Kişinin hamileliği önce beta HCG kan testi ile doğrulanır. Sonrasında dış gebelik şüphesi varsa kanda beta HCG testi belirli aralıklarla tekrarlanır. Transvajinal ultrason ile gebeliğin konumu saptanabilir. Tanının kesin konulamadığı durumlarda laparoskopi tanısal araç olarak kullanılır [2].
Dış Gebelik Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Dış gebelik tedavisinde tıbbi (metotreksat), cerrahi ve bekleme (ekspektan) yönetim seçenekleri mevcuttur. Tedavi yöntemi; beta-HCG düzeyi, hemodinamik stabilite ve tüpün yırtılma riski göz önünde bulundurularak seçilir [2].
Hemodinamik olarak stabil, tüpü yırtılmamış hastalarda metotreksat tercih edilen medikal tedavidir. Cerrahi gereken durumlarda ise ACOG kılavuzları doğrultusunda en çok tercih edilen yöntem genel anestezi altında uygulanan laparoskopidir [1]. Bu işlem karından küçük bir kesi açılarak karın boşluğuna sokulan kamera ve çeşitli ekipmanlarla yapılır; cerrahi sırasında salpingektomi (tüpün çıkarılması) ya da salpingostomi (tüpün korunarak gebeliğin alınması) uygulanabilir.
Laparoskopik cerrahinin mümkün olmadığı veya bu operasyonun risk taşıdığı durumlarda — tüpün yırtıldığı, batın içi kanamanın fazlalaştığı veya hastanın genel durumunun kötü olduğu hallerde — açık ameliyat tercih edilir.
Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Ameliyattan sonraki ilk iki gün enfeksiyon riskine karşı duşa girilmemelidir.
- Hastalar ameliyattan 3-4 gün sonra normal yaşamlarına dönebilir.
- Ameliyat sonrasında hormonların çekilmesine bağlı olarak lekelenme tarzı kanamalar olabilir.
- Tam iyileşmeden çiftlerin cinsel yaşamına 1 aylık ara vermesi önerilir.
- Ameliyattan yaklaşık 1 ay sonra adet görmeye başlanabilir.
- Ameliyattan 3 ay sonra hamile kalmak mümkündür.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Dış gebelik ne kadar tehlikelidir?
Dış gebelik tıbbi bir acil durumdur. Tüpün yırtılması durumunda hayati tehlikeli iç kanama gelişebilir. Bu nedenle erken tanı kritik önem taşır. Erken tespit edilen vakaların büyük bölümü laparoskopik veya medikal tedaviyle başarıyla sonuçlandırılabilir.
Dış gebelik sonrası tekrar hamile kalınabilir mi?
Evet. Dış gebelik sonrası çoğu kadın gebe kalabilir. Genellikle ameliyattan 3 ay sonra hamilelik denemesine başlanabilir. Ancak önceki dış gebelik, bir sonraki gebelikte de dış gebelik riskini artırır; bu nedenle erken ultrason takibi önemlidir.
İlaç (metotreksat) mı ameliyat mı tercih edilmeli?
Bu karar beta-HCG düzeyi, hastanın hemodinamik durumu ve tüpün bütünlüğüne göre belirlenir. Stabil, yırtılmamış vakalarda metotreksat tercih edilen seçenektir. Tüp yırtılmışsa veya medikal tedavi başarısız olursa cerrahi zorunludur.
Tüp çıkarılırsa doğurganlık kalıcı olarak etkilenir mi?
Tek tüpün çıkarılması (salpingektomi) doğurganlığı tamamen ortadan kaldırmaz; karşı tüp ve yumurtalık işlevsel olmaya devam eder. Ancak doğal gebe kalma şansı düşebilir; bu durumda tüp bebek seçeneği değerlendirilebilir.
Dış gebeliği önlemenin yolu var mı?
Dış gebeliği tamamen önlemek mümkün değildir; ancak sigara kullanmamak, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak ve pelvik enfeksiyonları erken tedavi etmek riski azaltabilir. Önceden dış gebelik yaşayanların sonraki gebeliklerini erken ultrasonla takip ettirmesi önerilir.
Referanslar
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Ectopic Pregnancy. ACOG Practice Bulletin No. 193. PubMed PMID: 29470343. (https://www.acog.org/womens-health/faqs/ectopic-pregnancy)
- Mullany, K., et al. (2023). Overview of ectopic pregnancy diagnosis, management, and innovation. Women's Health, 19. PMC10071153. PubMed PMID: 36999281. (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10071153/)